Bám sát mục tiêu đề ra trong năm 2019, các cấp, ngành và địa phương đã tập trung chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cụ thể và trực tiếp hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn vướng mắc phát sinh ở các xã; quan tâm bố trí nguồn vốn đối ứng cho các xã tập trung xây dựng nông thôn mới năm 2019 để đảm bảo hoàn thành đúng tiến độ. Hệ thống Văn phòng Điều phối nông thôn mới đã từng bước khẳng định được vai trò quan trọng trong công tác tham mưu, giúp việc Ban Chỉ đạo triển khai thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ Chương trình đảm bảo chất lượng, hiệu quả và tiến độ, điển hình như Văn phòng Điều phối nông thôn mới huyện Lệ Thủy thường xuyên tăng cường cán bộ về cơ sở, kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc giúp Ban Chỉ đạo huyện chỉ đạo có hiệu quả hoạt động; chủ động triển khai thực hiện nhiều nội dung như khu dân cư kiểu mẫu, hợp tác xã kiểu mẫu, vườn hộ kiểu mẫu, đoạn đường kiểu mẫu; ngày nông thôn mới - đô thị văn minh....

Các xã đăng ký đạt xã nông thôn mới trong năm 2019 đều có quyết tâm cao, cam kết về đối ứng nguồn vốn với tỉnh để triển khai thực hiện tiêu chí. Bên cạnh đó, các xã đã đạt chuẩn tăng cường công tác vệ sinh môi trường; chỉnh trang khu dân cư, đưa vào khai thác và sử dụng có hiệu quả công trình đã xây dựng; triển khai một số hạng mục nhằm nâng cao chất lượng tiêu chí đáp ứng yêu cầu của Bộ tiêu chí Quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020. Công tác tuyên truyền, vận động tiếp tục được các sở, ban ngành, địa phương và tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh thực hiện. Phong trào khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu ở nhiều địa phương góp phần thúc đẩy nông thôn mới đi vào thực chất, nâng cao chất lượng và khẳng định vai trò chủ thể của người dân, cộng đồng…

Cùng với đó, các địa phương chủ động triển khai thực hiện công tác đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng chủ yếu như: Bê tông hóa 2,8 km đường liên xã; cứng hóa 5,9 km đường trục thôn, xóm; đầu tư nâng cấp, xây mới 1,8km đường liên thôn; 2,8 km đường ngõ xóm; 2,1 km kênh mương nội đồng; cải tạo, làm mới 07 km giao thông nông thôn và giao thông nội đồng; xây mới 02 kênh, 02 cống thoát nước, sửa chữa hói tiêu, nạo vét hơn 35 km kênh mương; giải phóng 06 tuyến đường; 0,9 km đường hoa, trồng 250 cây bóng mát; nâng cấp, tu sửa 40 phòng học, phòng chức năng các loại; tu sửa, xây dựng 1.660 m2 khuôn viên trường tiểu học; 11 công trình trường học; xây dựng 06 cột cờ ở 06 nhà văn hóa; 01 bể bơi; 01 sân bóng; 02 cổng chào; lắp đặt 06 camera; 16 điểm thu gom và một số hạng mục công trình khác như trạm y tế, nước sạch, chợ....

Kết quả, toàn tỉnh có 2.083 tiêu chí đạt chuẩn, tăng 11 tiêu chí so với cuối năm 2018; bình quân đạt 15,3 tiêu chí/xã, tăng 0,1 tiêu chí/xã. Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 50 xã đạt 19 tiêu chí, chiếm 36,8%; 34 xã đạt 15 - 18 tiêu chí, chiếm 25,0%, tăng 02 xã so với cuối năm 2018; 38 xã đạt từ 10 - 14 tiêu chí, chiếm 27,9% giảm 05 xã so với cuối năm 2018; 14 xã đạt từ 5 - 9 tiêu chí, chiếm 10,3%, tăng 03 xã. Hiện các xã phấn đấu hoàn thành nông thôn mới năm 2019 bình quân đạt 16,3 tiêu chí/xã; cao hơn mức bình quân toàn tỉnh 01 tiêu chí/xã. Tổng nguồn vốn huy động trong 3 tháng đầu năm 2019 là 486,7 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Nhà nước 478,8 tỷ đồng; tín dụng thương mại và huy động từ doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác 04 tỷ đồng; đóng góp của cộng đồng dân cư 3,9 tỷ đồng.

Tuy nhiên, phong trào xây dựng NTM 03 tháng đầu năm chưa có sự chuyển biến mạnh so với năm 2018. Tính bền vững của các tiêu chí chưa cao, có thêm 02 xã đã đạt chuẩn bị sụt giảm tiêu chí là Duy Ninh, Vĩnh Ninh và 06 xã của huyện Minh Hóa sụt giảm tiêu chí y tế. Việc huy động vốn trong xây dựng NTM còn gặp nhiều khó khăn, nhất là nguồn vốn từ doanh nghiệp, tổ chức kinh tế; huy động nguồn lực trong Nhân dân chưa nhiều, cá biệt có xã chưa có. Công tác chỉ đạo, điều hành sử dụng vốn của một số địa phương kém hiệu quả, còn trông chờ vào nguồn lực của cấp trên. Đến nay, vẫn còn 12 xã đã đạt chuẩn chưa đáp ứng yêu cầu Bộ tiêu chí mới; số xã dưới 10 tiêu chí ở huyện Minh Hóa còn cao chiếm 26,7%; một số xã trong lộ trình về đích giai đoạn 2019 - 2020 số tiêu chí chưa đạt còn nhiều. Môi trường nông thôn đang còn là vấn đề bức xúc ở nhiều địa phương, đặc biệt là ô nhiễm môi trường do xả rác bừa bãi, khai thác và sản xuất vật liệu xây dựng…

Để hoàn thành mục tiêu trong năm 2019 là có thêm 12 xã đạt chuẩn NTM, 05 xã NTM nâng cao và 02 xã đạt xã NTM kiểu mẫu; tăng bình quân 1,3 tiêu chí/xã, không có xã nào không tăng tiêu chí, đồng thời tiếp tục giữ vững, nâng cao chất lượng tiêu chí, quan tâm chỉ đạo các xã đã đạt chuẩn NTM nhưng bị sụt giảm tiêu chí, trong quý II/2019, toàn tỉnh tập trung tăng cường hơn nữa công tác thông tin, tuyên truyền về xây dựng NTM; đa dạng hóa hình thức truyền thông trên phương tiện thông tin đại chúng nhằm tiếp tục triển khai sâu rộng và thiết thực phong trào thi đua “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”,“Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, gắn với các hoạt động tổng kết 10 năm thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2010 - 2020; chú trọng tập huấn, nâng cao kiến thức xây dựng NTM cho đội ngũ cán bộ các cấp; tăng cường năng lực kiểm tra, giám sát thực hiện Chương trình.

Mặt khác, các địa phương tập trung duy trì, giữ chuẩn, nâng chuẩn, xây dựng kế hoạch phấn đấu xã đạt chuẩn NTM nâng cao, kiểu mẫu giai đoạn 2018 - 2020; triển khai công trình, phần việc liên quan đến tiêu chí chưa đạt; huy động mạnh mẽ sự tham gia của người dân, phối hợp chặt chẽ với sở, ngành được phân công chỉ đạo để triển khai theo đúng kế hoạch đề ra, đặc biệt đối với hạng mục có khối lượng công việc lớn, thời gian thi công dài cần khẩn trương triển khai sớm; tập trung giữ vững và phát triển tiêu chí đã đạt; lồng ghép và cân đối nguồn lực từ chương trình NTM năm 2019 và nguồn khác để thực hiện các tiêu chí gần đạt; đồng thời chủ động huy động nguồn lực, tập trung chỉ đạo tạo sự chuyển biến rõ nét trên các lĩnh vực, tiêu chí; ưu tiên các nội dung dễ làm, cần ít vốn để chỉ đạo thực hiện.

Ngoài ra, các ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo hướng liên kết chuỗi giá trị và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn; tập trung xây dựng, phát triển thương hiệu sản phẩm nông nghiệp chủ lực; triển khai thực hiện có hiệu quả kế hoạch thực hiện chương trình “mỗi xã mỗi sản phẩm” (OCOP) năm 2019. Các sở, ban, ngành được phân công phụ trách phối hợp với các huyện, thành phố, thị xã chỉ đạo quyết liệt hơn nữa các xã điểm để kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc tạo điều kiện để các xã sớm hoàn thành theo đúng tiến độ đề ra. Cùng với đó, các ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh thực hiện giải pháp huy động và đa dạng hóa nguồn vốn để thực hiện xây dựng NTM; triển khai đúng quy định về kiểm soát đầu tư công, xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản; cân đối nguồn vốn để xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản theo phân cấp…

Mai Anh