Thời gian qua, các HTX tiếp tục khẳng định được vai trò quan trọng trong việc tác động, hỗ trợ sản xuất kinh tế hộ ngày càng có hiệu quả. Các HTX hoạt động theo đúng Luật HTX, vốn Quỹ tăng lên, bộ máy quản lý gọn nhẹ. Hoạt động của HTX đáp ứng ngày càng tốt hơn các khâu dịch vụ sản xuất, nhiều HTX đã tổ chức cho hộ thành viên sản xuất theo quy hoạch và yêu cầu của thị trường. Các hộ thành viên chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, tạo được giá trị và lợi nhuận cao trên một đơn vị diện tích; giúp hộ gia đình đưa ngành nghề mới vào sản xuất làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp; huy động các nguồn lực gồm lao động, tiền vốn để đầu tư khai thác các thế mạnh của địa phương vào phát triển sản xuất, giải quyết việc làm, tạo ra sản phẩm phục vụ tiêu dùng nội địa và xuất khẩu như đánh bắt, nuôi, chế biến thuỷ sản, chế biến nông, lâm sản, khai thác sản xuất vật liệu xây dựng, phát triển ngành nghề nông thôn. Nhờ có HTX, một bộ phận lao động có việc làm thường xuyên, nâng cao thu nhập, giảm được các tệ nạn xã hội, góp phần giữ gìn trật tự, trị an, an toàn xã hội ở địa phương, tích cực đóng góp vào phong trào xây dựng nông thôn mới, bộ mặt quê hương khởi sắc, tình làng nghĩa xóm thêm gắn bó.

Các HTX trên địa bàn tỉnh hoạt động trên nhiều loại hình, lĩnh vực, trong đó HTX sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nông nghiệp chiếm đa số. Nhiều HTX đã thay đổi hình thức tổ chức sản xuất, phát triển các hình thức hợp tác, liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị, chú trọng hơn tới việc tổ chức nông dân sản xuất hàng hóa có quy mô lớn, chất lượng cao. Đặc biệt, tỉnh thường xuyên đẩy mạnh việc kêu gọi doanh nghiệp, HTX tham gia hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ nông sản nông nghiệp, nhất là tại các vùng sản xuất tập trung, qua đó giúp HTX trên địa bàn hoạt động ổn định, hiệu quả.

Hàng năm, UBND tỉnh bố trí nguồn vốn cho Liên minh HTX tỉnh thực hiện tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý, nghiệp vụ chuyên môn, người lao động trong các HTX. Trong 7 tháng đầu năm 2019, toàn tỉnh đã tổ chức 10 lớp đào tạo với 576 học viên, qua đó nâng cao trình độ, nhận thức, năng lực thực hiện nhiệm vụ cho cán bộ quản lý, nghiệp vụ chuyên môn và một bộ phận thành viên có nghề, có việc làm, tăng thu nhập. Mặt khác, từ nguồn vốn lồng ghép xây dựng nông thôn mới năm 2018, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã triển khai tập huấn 04 lớp về bồi dưỡng nguồn nhân lực cho 146 cán bộ quản lý hợp tác xã; hỗ trợ 03 HTX tham gia thí điểm mô hình đưa cán bộ trẻ về làm việc có thời hạn trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2019 - 2021 với kinh phí 126,45 triệu đồng.

Cùng với đó, Liên minh HTX tỉnh luôn tạo điều kiện thuận lợi cho các HTX tham gia hội chợ trong và ngoài tỉnh như hội chợ Xuân, hội chợ hàng tiểu thủ công nghiệp trong tỉnh. Trong tháng 4 vừa qua, Liên minh HTX tỉnh đã tổ chức cho 03 HTX tham gia hội chợ xúc tiến thương mại HTX năm 2019 tại Thành phố Hồ Chí Minh với nhiều sản phẩm có thương hiệu như: Bánh mè xát Tân An, sản phẩm từ nấm của HTX Kinh doanh dịch vụ nông nghiệp và nấm sạch Tuấn Linh, sản phẩm của HTX Mây xiên Quảng Phương. Việc tham gia Hội chợ đã tạo điều kiện thuận lợi gặp gỡ, giao lưu, trao đổi, quảng bá sản phẩm hàng hóa của các HTX đến người tiêu dùng. Từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới trong 9 tháng đầu năm 2019 đã hỗ trợ 04 HTX (HTX Sản xuất nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh; HTX Khoai gieo Hải Ninh; HTX Chế biến nông sản Trường Thủy; HTX Sản xuất cây dược liệu và kinh doanh nông nghiệp xã Cự Nẫm) tham gia 03 hội chợ (tại Thành phố Hồ Chí Minh, Nam Định, Hòa Bình) với tổng kinh phí hơn 200 triệu đồng.

Ngoài ra, Sở Công thương tổ chức cho các HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ tham gia các chương trình xúc tiến thương mại của trung ương và địa phương ở trong nước, ngoài nước (Lào, Thái Lan) nhằm quảng bá thương hiệu, giới thiệu, trưng bày và tiêu thụ sản phẩm, điển hình là: Hợp tác xã sản xuất, mua bán, chế biến thủy hải sản Vương Đoàn, Hợp tác xã sản xuất kinh doanh Nón lá Mỹ Trạch, mộc mỹ nghệ Đồng Hới... Thông qua nguồn kinh phí khuyến công của tỉnh và kinh phí khuyến công Quốc gia Sở Công Thương đã phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND các huyện, thị xã, thành phố tổ chức tư vấn thành lập, hỗ trợ kinh phí mua sắm máy móc thiết bị, chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp... và hỗ trợ các hoạt động xúc tiến thương mại, cụ thể trong năm 2019 đã hỗ trợ cho 03 hợp tác xã với tổng số tiền 240 triệu đồng.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng tiếp tục kiểm tra đôn đốc các dự án vay quỹ Quốc gia hỗ trợ việc làm thực hiện đúng quy định, sử dụng vốn đúng mục đích, có hiệu quả, trả đúng kỳ hạn để tiếp tục đầu tư cho dự án khác. Đến nay có tổng 31 dự án vay với số tiền 1.550 triệu đồng. Hàng năm, Liên minh HTX tỉnh phối hợp các ngành, UBND các huyện, xã tuyên truyền, vận động phát triển HTX. Thông qua công tác tuyên truyền làm cho người lao động thấy rõ lợi ích khi tham gia HTX để tự nguyện tham gia thành lập HTX. Từ nguồn chính sách nông nghiệp năm 2019, Sở nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã triển khai hỗ trợ thành lập mới 10 HTX, với kinh phí 200 triệu đồng. Một số HTX đã được hướng dẫn thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cho thuê đất; tham gia chỉ đạo dồn điền đổi thửa, thực hiện thí điểm mô hình cánh đồng mẫu lớn, khắc phục tình trạng manh mún để tập trung cải tạo đồng ruộng; các sở, ngành hướng dẫn cho HTX thực hiện các thủ tục để được hưởng các chính sách cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giảm tiền thuê đất đối với HTX phi nông nghiệp; giao đất không thu tiền và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các HTX nông nghiệp, trong đó đã hỗ trợ cho 15 HTX xây dựng cơ sở hạ tầng với tổng kinh phí 12.670 triệu đồng.

Tuy nhiên HTX trên địa bàn tỉnh đa số quy mô nhỏ, cơ sở vật chất, kết cấu hạ tầng chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, chủ yếu làm các dịch vụ đầu vào chưa quan tâm nhiều đến các dịch vụ đầu ra; tài sản và vốn của các HTX chưa được đầu tư, bổ sung nhiều, vốn lưu động còn thấp; chưa huy động được nhiều tiềm năng trong thành viên và ngoài xã hội... Nhiều HTX chưa tổ chức được mô hình sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị; chưa năng động sáng tạo phát triển ngành nghề, đa dạnh hóa sản phẩm. Nguồn kinh phí hỗ trợ HTX tham gia liên kết sản xuất của tỉnh còn ít, chưa khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp. Cơ chế, chính sách cụ thể để hỗ trợ, khuyến khích phát triển các hợp tác xã thực hiện liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản hàng hóa trên địa bàn tỉnh chưa nhiều. Một số chính sách ban hành chưa quy định cụ thể cơ quan quản lý, định mức, tiêu chí được hưởng, nguồn lực để thực hiện nên phần lớn các HTX nông nghiệp chưa được tiếp cận.

Do đó, bài học kinh nghiệm rút ra trong công tác hỗ trợ, phát triển HTX thực tế tại Quảng Bình đó là trong chỉ đạo thực hiện cần tập trung chỉ đạo quyết liệt, bám sát thực tiễn, phân công trách nhiệm rõ ràng cho tập thể, cá nhân; đề cao và phát huy vai trò của người đứng đầu; phát huy sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành và các tầng lớp Nhân dân trong phát triển kinh tế tập thể, nhất là thu hút, mời gọi doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp; nâng cao năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý, nhất là Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX, đây là yếu tố cơ bản quyết định sự phát triển và thành công của HTX. Cùng với đó, phương án sản xuất kinh doanh, dịch vụ của HTX phải mang tính khả thi, đúng đắn, thích hợp với cơ chế thị trường và đặc điểm của địa phương; HTX cần mở rộng liên doanh, liên kết với các thành phần kinh tế để tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm, đồng thời huy động vốn hoạt động hợp tác xã; dạy nghề cho thành viên, mở mang nghành nghề mới, khai thác lợi thế, tiềm năng của kinh tế hộ ở địa phương; nhân rộng mô hình HTX làm ăn có hiệu quả...

Hồng Mến