Thời gian qua, tỉnh Quảng Bình đã triển khai nhiều biện pháp, đặc biệt là các hoạt động xã hội hóa để thực hiện có hiệu quả việc bảo tồn, phát huy giá trị của di sản văn hóa trong giai đoạn hiện nay. Nhiều địa phương đã tranh thủ mọi nguồn lực để đầu tư cho việc khôi phục các làn điệu dân ca, dân vũ, trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử, văn hóa. Một số di tích trên địa bàn tỉnh phát huy tốt giá trị phục vụ cho du lịch và nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân như Đền Liễu Hạnh Công chúa, Hang tưởng niệm 8 thanh niên xung phong, Núi Thần Đinh... Việc bảo quản, tu bổ và phục hồi các di tích được ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH TT&DL) thực hiện thường xuyên, đúng kỹ thuật và yêu cầu mỹ thuật, đảm bảo chất lượng công trình, hạng mục.

Sở VH TT&DL đã hoàn chỉnh các hồ sơ trình Bộ VH TT&DL xếp hạng 03 di tích: Di tích nhà thờ và lăng mộ Hoàng Kế Viêm (xã Lương Ninh, Quảng Ninh), Di tích vụ thảm sát thôn Quyết Thắng (xã Thanh Trạch, Bố Trạch), Di tích Đền thờ, lăng mộ Chiêu vũ hầu Nguyễn Hữu Dật và Hào Lương hầu Nguyễn Hữu Hào. Sở cũng đã hoàn thiện hồ sơ trình UBND tỉnh xếp hạng 04 di tích, nghiên cứu, xây dựng hồ sơ 15 điểm di tích trên di tích lịch sử đường Trường Sơn đề nghị xếp hạng di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt. Ngoài ra, ngành còn tiến hành nhiều đề tài nghiên cứu khoa học về các di tích và thực hiện nhiều đợt triển lãm với những chủ đề như: “Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng - những vẻ đẹp độc đáo”, “Thi đua yêu nước - 65 năm sáng mãi lời Người”..., đồng thời chú trọng đến công tác sưu tầm, kiểm kê, bảo quản hiện vật. Việc giữ gìn các di sản văn hóa phi vật thể được chú trọng bằng nhiều hoạt động như xây dựng phương án bảo tồn ca trù Quảng Bình, bước đầu nghiên cứu lập hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể như Lễ hội đua thuyền (Lệ Thủy), Hội bài chòi (Đồng Hới), Lễ hội làng Thổ Ngọa (Quảng Trạch), Lễ hội làng Quyết Tiến (Quảng Ninh), Lễ hội đập trống của người Ma Coong (Thượng Trạch, Bố Trạch); nghề truyền thống bánh đa, bánh đúc, bánh xèo (Quảng Hòa, Quảng Trạch) và nghề truyền thống chiếu cói của làng An Xá (Lộc Thủy, Lệ Thủy)...

Hội diễn văn nghệ quần chúng “Mừng Đảng, mừng xuân”, một trong những hoạt động văn hóa tiêu biểu của Khối thi đua các Ban Đảng

Quảng Bình đã thực hiện có hiệu quả phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” gắn với việc đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước. Ở khắp các địa phương, người dân thi đua phát triển kinh tế với nhiều hình thức: Hỗ trợ vốn vay, cây, con giống, chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề… Nhờ thế, đời sống người dân ngày càng được nâng cao, tạo điều kiện cho các địa phương huy động sức dân xây dựng cơ sở hạ tầng, thiết chế văn hóa. Đặc biệt, từ phong trào đã xây dựng được nhiều gương điển hình, trở thành nét đẹp văn hóa ở khắp các làng quê, cơ quan, đơn vị. Nét nổi bật của phong trào là các hoạt động nhằm xây dựng thôn, bản, tổ dân phố, gia đình văn hóa, góp phần thúc đẩy sự phát triển của phong trào xây dựng nông thôn mới. Đến nay, tỉnh Quảng Bình có 162.619/216.429 hộ gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa, 618/1.267 thôn, bản, khu phố đạt danh hiệu văn hóa...

Cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” đã trở thành phong trào quần chúng ở khắp các địa phương trong tỉnh. Hiện, toàn tỉnh có 295 Câu lạc bộ thể dục, thể thao đảm bảo tiêu chuẩn, có 1.387 điểm luyện tập thể dục thể thao. Trong năm 2013, tỉnh đã tổ chức 08 giải thể thao cấp tỉnh với các bộ môn chính như bóng đá, bóng bàn, bóng chuyền, karatedo, việt dã, cờ tướng và quần vợt. Tỉnh cũng đã đăng cai tổ chức tốt giải bơi, lặn vô địch các câu lạc bộ khu vực I toàn quốc. Ngành VH TT&DL đã phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành để tổ chức thành công nhiều giải thể thao khác như giải đua xe đạp tranh cúp truyền hình, đua xe đạp đường trường dành cho người lớn tuổi toàn quốc và nhiều hội thao của các đơn vị, địa phương trong tỉnh. Thể thao thành tích cao tiếp tục gặt hái được những kết quả đáng ghi nhận, đóng góp nhiều vận động viên xuất sắc cho đội tuyển Quốc gia, khẳng định vị thế của thể thao Quảng Bình trên đấu trường trong nước và quốc tế. Trong tổng số 26 giải thi đấu trong nước và quốc tế năm 2013, đội tuyển và vận động viên Quảng Bình đã đạt 229 huy chương các loại, trong đó có 78 huy chương vàng, 82 huy chương bạc... tăng 29% so với cùng kỳ, 12 huy chương từ đấu trường thể thao quốc tế (07 huy chương vàng, 03 huy chương bạc, 02 huy chương đồng).

Hoạt động nghệ thuật truyền thống cũng được ngành VH TT&DL hết sức chú trọng. Ngành đã chỉ đạo Đoàn nghệ thuật truyền thống tỉnh xây dựng nhiều chương trình dân ca, dân vũ nhằm bảo tồn các giá trị nghệ thuật truyền thống, biểu diễn phục vụ cho người dân nhân các dịp lễ trọng đại của quê hương. Nhờ thế, các loại hình nghệ thuật mang đặc trưng của Quảng Bình như hò khoan, hò thuốc, dân ca Bình Trị Thiên được khôi phục. Bên cạnh đó, nhiều địa phương đã xây dựng được các Câu lạc bộ văn hóa văn nghệ truyền thống như Câu lạc bộ văn nghệ dân gian xã Nhân Trạch (Bố Trạch), Câu lạc bộ ca trù ở làng Đông Dương và nhiều Câu lạc bộ văn nghệ truyền thống ở Minh Hóa, Lệ Thủy…. Những hoạt động tổ chức truyền, dạy dân ca, dân vũ ở các địa phương cũng được chú trọng, từng bước khôi phục, phát huy và giữ gìn tinh hoa văn hóa của làng quê.

Những dấu ấn đậm nét - những bông hoa xuân trong bức tranh văn hóa của tỉnh Quảng Bình sẽ tiếp tục được phát huy bằng các thành tựu mới, góp phần vào việc thực hiện thành công Nghị quyết Trung ương V khóa VIII của Đảng. Kết quả đó ghi nhận sự nỗ lực không ngừng của ngành VH TT&DL và các địa phương trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân trên mỗi làng quê.

Xuân Thu