Trước năm 2001, công tác tôn giáo của tỉnh được giao cho Phòng Tôn giáo thuộc Văn phòng UBND tỉnh đảm nhiệm; đến năm 2001, bộ phận này được sáp nhập về Ban Dân tộc - Miền núi thành Ban Dân tộc - Miền núi và Tôn giáo có nhiệm vụ tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh về 02 lĩnh vực công tác: Dân tộc và tôn giáo.

Trong thời gian này, công tác tôn giáo trên địa bàn cả nước nói chung, Quảng Bình nói riêng có những biến động mới, đòi hỏi phải kiện toàn bộ máy làm công tác tôn giáo cấp tỉnh. Trước tình hình đó, ngày 30/7/2004, tại kỳ họp thứ 3 - HĐND tỉnh khóa XV đã ra Nghị quyết số 11/2004/NQ-HĐND thành lập Ban Tôn giáo với nhiệm vụ là cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND tỉnh, giúp UBND tỉnh thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về công tác tôn giáo trên địa bàn tỉnh. Đến năm 2008, thực hiện Nghị định 13/2008/NĐ-CP ngày 04/02/2008 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Ban Tôn giáo được sáp nhập vào Sở Nội vụ, trở thành một đơn vị trực thuộc Sở với nhiệm vụ giúp Giám đốc Sở tham mưu cho UBND tỉnh thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về tôn giáo ở địa phương.

Từ khi thành lập đến nay, dưới sự quan tâm chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Chỉ đạo Công tác tôn giáo tỉnh, UBND tỉnh, Sở Nội vụ, Ban Tôn giáo luôn chủ động phối hợp chặt chẽ với các ngành, địa phương có liên quan để tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước về tôn giáo, cụ thể, hoạt động tôn giáo diễn ra bình thường và đi vào nề nếp; phần lớn các chức sắc, bà con giáo dân, tín đồ phật tử phấn khởi tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước... Ban Tôn giáo cũng tích cực tham mưu, đề xuất cho cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương xem xét, giải quyết các nhu cầu chính đáng của các tổ chức, chức sắc tôn giáo một cách thảo đáng, theo đúng quy định của pháp luật như: Việc thành lập tổ chức tôn giáo cơ sở; phong chức, phong phẩm và bổ nhiệm, thuyên chuyển chức sắc tôn giáo; giao đất để xây dựng công trình tôn giáo; cấp phép xây dựng các công trình tôn giáo. Bên cạnh đó, công tác tổ chức chỉ đạo, hướng dẫn các sinh hoạt, lễ nghi quan trọng trong các tôn giáo như: Lễ Noel, Mùa Vọng (đạo Công giáo), Lễ Phật đản, Vu Lan (đạo Phật) và các sinh hoạt khác cũng được thực hiện theo đúng quy định. Đặc biệt, đơn vị luôn chủ động, phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, các đoàn thể chính trị - xã hội, địa phương có liên quan tăng cường tiếp xúc với các vị chức sắc, nhà tu hành; tích cực đấu tranh đối các hoạt động lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực như xây dựng, đất đai, sinh hoạt... tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân, chức sắc và tín đồ tôn giáo. Ngoài ra, Ban Tôn giáo triển khai có hiệu quả việc xây dựng chương trình phối hợp hành động và tổ chức ký kết trong công tác tôn giáo với Tỉnh đoàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình nên đã huy động được nhiều ngành chức năng vào cuộc, phát huy thế mạnh và trách nhiệm của từng đơn vị trong nhiệm vụ công tác tôn giáo nói chung. Từ đó, các vấn đề tôn giáo phát sinh trên địa bàn được đơn vị giải quyết tốt, góp phần đảm bảo an ninh quốc phòng, tình hình tôn giáo trong những thời điểm chính trị nhạy cảm cũng được giữ vững. Cùng với các sở, ban, ngành và địa phương, Ban Tôn giáo đã tổ chức các lớp tuyên truyền, phố biến kiến thức pháp luật cho cán bộ làm công tác tôn giáo các cấp, đồng thời mở các lớp giáo dục kiến thức Quốc phòng cho chức sắc các tôn giáo, tạo sự chuyển biến khá rõ nét nhận thức về tôn giáo và công tác tôn giáo trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, đặc biệt là trong giới chức sắc và tín đồ tôn giáo...

Qua 10 năm hình thành và phát triển, các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động Ban Tôn giáo có quyền tự hào về những kết quả đã đạt được. Tuy nhiên, do điều kiện khó khăn về cơ sở vật chất, kinh phí nên bộ máy làm công tác tôn giáo toàn tỉnh nói chung, Ban Tôn giáo nói riêng còn gặp rất nhiều khó khăn. Thời gian tới, đơn vị mong muốn cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương tiếp tục quan tâm hơn nữa đến công tác tôn giáo, đồng thời có sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả từ các ngành, địa phương có liên quan và nhất là sự nỗ lực, phấn đấu của đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo trên địa bàn tỉnh.

Những đóng góp của các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động Ban Tôn giáo thời gian qua đã được Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương và UBND tỉnh ghi nhận. Liên tục nhiều năm, tập thể Ban Tôn giáo được Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh tặng nhiều Bằng khen về hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Nhiều tập thể, cá nhân, đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo qua các thế hệ được khen, tặng thưởng những danh hiệu cao quý của Đảng và Nhà nước như Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh.

Bước vào giai đoạn mới được dự báo sẽ còn gặp nhiều khó khăn, thách thức, nhưng với sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ của cấp ủy Đảng, chính quyền cùng các sở, ngành và địa phương có liên quan, tập thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động Ban Tôn giáo sẽ quyết tâm phấn đấu, vượt qua mọi khó khăn thử thách, tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền thực hiện công tác quản lý Nhà nước về tôn giáo trong tình hình mới.

Nguyễn Duy Hạnh (Ban Tôn giáo tỉnh)