Cơ cực một đời

Lúc tôi tìm đến nhà thì bé Kim Ngân, con gái lớn của anh chị đang còn bó từng mớ rau để ngày mai đem đi chợ bán. Mười bốn tuổi, thân hình nhỏ bé song em trông thật chững chạc của một người chị cả thay cha cùng mẹ gánh vác việc gia đình. Mới học xong lớp bảy, em phải nghỉ học ở nhà bươn chải kiếm tiền nuôi các em. Em tâm sự: “Nhà em nghèo lắm, có người đánh tiếng bảo em đi ở cho người ta nhưng ba em cương quyết không cho, ba bảo con gái lớn đi ở khổ cực nhiều bề, ở nhà tuy vất vả tý nhưng có anh có em, rồi khắc sẽ có việc làm thôi, ba em thương tụi em lắm”.

Làm lụng vất vả quanh năm, cái đói, cái nghèo vẫn không chịu buông tha. Vốn không bà con thân thích nên anh mong muốn có thật nhiều con để sau này con cái mình không phải khổ cực như mình. Vốn liếng làm ăn của anh chị ngoài chiếc xe đạp cũ với sức lao động ra không có thêm vật gì đáng giá nữa. Ngày nào anh cũng vào rừng đốn củi để chị đem đi chợ bán đong gạo nuôi con.

Chị Võ Thị Nguyệt chuẩn bị cho buổi chợ ngày mai

Khi xóm làng đang còn trong chăn ấm, ngôi nhà anh chị đã sáng đèn, người cha vào rừng đốn củi, mẹ đi chợ, lũ nhỏ đứa đến trường, đứa quanh vườn tìm nấm, tìm rau. Những công việc cỏn con đơn lẻ ấy chỉ đủ đem lại cho bảy miệng ăn những bát cơm canh rau tằn tiện.

Nhìn mấy đứa nhỏ đang tuổi ăn chơi làm việc luôn tay chân thật đau lòng. Tôi đứng dậy định đi quanh vườn nhà thì vừa lúc chị Nguyệt, mẹ của những đứa trẻ ấy vừa đi đâu về. Nom chị khắc khổ và già đi nhiều lắm so với cái tuổi chưa đầy bốn mươi. Chị chỉ chào hỏi vài câu cho có lệ rồi ra bó củi cho buổi chợ ngày mai. Ba mất rồi mấy mẹ con lại làm thêm việc của ba, những con người gầy guộc lem luốc ấy không dám nghĩ đến ngày mai sẽ thế nào.

Cái ăn đã khó nói chi việc học

Cả năm đứa con không đứa nào được cho đi mẫu giáo cả. Chị ái ngại nói: “Mẫu giáo không có trợ cấp của Nhà nước, lương của cô giáo tính trên đầu con trẻ, mỗi tháng phải đóng sáu mươi nghìn, tiền ăn không có lấy đâu ra cho chúng đi học”. Đứa lớn nhất nay đã nghỉ học, ba đứa tiếp theo nay đã lên lớp 5, lớp 3 và lớp một rồi, còn đứa bé nhất nay đã sáu tuổi nhưng vẫn chưa có tiền cho đi học. Sang năm chị lại xin gửi cháu vào luôn lớp một. Thuộc hộ nghèo, tiền học của các con đã được nhà trường giảm đi một nửa, nhưng đó vẫn là số tiền quá lớn đối với gia đình chị. Em Kim Ngân, bé hạt tiêu nhanh thoăn thoắt đã bó xong mớ rau nhanh nhẹn vào bếp thổi cơm chiều. Lúc tôi lại gần, em tâm sự: “Mấy đứa em đi học cô giáo nhắc đóng tiền mãi, mẹ không có để cho các em mang nộp, nhà trường thấy nhà em nghèo quá nên bỏ qua luôn. Em đi từng nhà mua từng mớ rau, quả đem đi chợ bán. Có ngày mua được giá rẻ lắm, tiền bán lời hơn hai mươi nghìn cơ. Có ngày không mua được hàng, em phụ mẹ đi bán củi, hái nấm.”
Ba mất rồi, sáu mẹ con chắc còn khổ hơn.

Nhìn căn nhà nhỏ chia thành hai gian vừa mới xây xong lạnh lẽo trống không. Chị kể lại trong nghẹn ngào: “Anh ấy đã cố xây xong căn nhà để lại cho mẹ con đỡ mưa nắng, hy vọng Tết này cả nhà được sum vầy đón Tết. Tết này, Nhà nước ủng hộ người nghèo tiền ăn Tết nhiều lắm, riêng nhà chị được đúng một triệu đấy và cả gạo nữa chứ. Vậy mà anh ấy lại ra đi đúng hôm 28 Tết. Tội nghiệp lắm em ơi, anh ấy mất xấu ngày nên chị chưa hương khói chi được cho anh, cả đời anh chưa có được một ngày no cơm ấm áo”.
Được Uỷ ban nhân dân xã ủng hộ mười triệu đồng, cô chú ủng hộ thêm phần nào, gia đình chị mới dựng được ngôi nhà nhỏ hai gian ấy. Sáu mẹ con mất đi chỗ dựa vững chắc nhất, nay chỉ biết dựa vào nhau để sống tiếp. Chị vẫn hy vọng vào ngày các con khôn lớn, chúng đông anh, đông em cuộc sống sẽ không đến nỗi vất vã như cha mẹ chúng đã và đang trải qua.

Hồng Lựu