Đến nay, toàn tỉnh có có 16 cơ sở GDNN, trong đó 02 trường cao đẳng, 05 trường trung cấp, 08 trung tâm giáo dục dạy nghề cấp huyện, 01 trung tâm dạy nghề Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh và 01 cơ sở có hoạt động GDNN của doanh nghiệp, 04 đơn vị có tham gia đào tạo nghề dưới 03 tháng.

Trong những năm qua, chất lượng GDNN ngày càng được nâng cao do các trường cao đẳng, trung cấp và trung tâm giáo dục dạy nghề được đầu tư cơ bản về cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo, phương tiện; xây dựng hệ thống chương trình, giáo trình theo hướng nâng cao thời gian thực hành phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động. Theo báo cáo của Sở Lao động, Thương binh và Xã hội, trong giai đoạn 2015 - 2018, các cơ sở GDNN trên địa bàn đã tuyển sinh được 76.263 học sinh, sinh viên học nghề, bình quân khoảng 15.252 người/năm, gồm trình độ đào tạo 1.099 người, chiếm 1,44%; trung cấp 9.786 người, chiếm 12,8%; sơ cấp và dưới 03 tháng 65.378 người, chiếm 85,6%. Tính đến hết năm 2018, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 63,5%, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 44,25%; tỷ lệ lao động được hỗ trợ đào tạo nghề có việc làm, làm đúng nghề sau đào tạo đạt 80%.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp được thành lập và đi vào hoạt động, đặc biệt các địa điểm du lịch, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi giải trí được hình thành nên nhu cầu tuyển dụng lao động ngày càng nhiều, tạo điều kiện thuận lợi cho các trường giải quyết việc làm cho học sinh, sinh viên sau khi tốt nghiệp. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 85% học sinh, sinh viên sau khi tốt nghiệp được các trường giới thiệu việc làm tại khu công nghiệp, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, xuất khẩu lao động làm việc tại các nước Hàn Quốc, Nhật Bản...; 80% lao động nông thôn sau đào tạo có việc làm; 100% lao động đào tạo theo đặt hàng của doanh nghiệp đều được bố trí việc làm theo cam kết.

Tuy nhiên, công tác phân luồng học sinh sau khi tốt nghiệp THCS, THPT chưa hiệu quả, tỷ lệ học sinh sau THCS tham gia học nghề đạt tỷ lệ thấp. Cơ cấu đào tạo giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh còn bất cập, chủ yếu vẫn là trình độ sơ cấp và dưới 03 tháng chiếm 80%, trình độ trung cấp, cao đẳng chỉ chiếm khoảng 20%. Các ngành nghề đào tạo chưa phong phú đa dạng, một số ngành nghề có nhu cầu đào tạo cao nhưng cơ sở không đáp ứng được, đặc biệt là các ngành dịch vụ du lịch, các ngành kỹ thuật công nghiệp phụ trợ chất lượng cao, đào tạo thuyền máy trưởng tàu cá các hạng I, II, III, IV… Đội ngũ giáo viên, giảng viên một số cơ sở còn thiếu về số lượng, hạn chế chất lượng, giáo viên ít được đi thực tập, thực tế tại doanh nghiệp nên còn hạn chế về kỹ năng nghề, khả năng ngoại ngữ nhất là ngoại ngữ chuyên ngành chưa đạt chuẩn. Nhiều trường còn thiếu phòng học lý thuyết, thí nghiệm, thư viện nhà đa năng và các công trình phụ trợ… Công tác giải quyết việc làm sau tốt nghiệp của sinh viên, học sinh còn khó khăn; nhiều cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh để thu hút đầu tư phát triển GDNN, nhất là đầu tư đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng. Cơ chế quản lý, phân bổ kinh phí cho hoạt động giáo dục nghề nghiệp hiện nay chưa tạo động lực cho các đơn vị phát triển theo hướng tự chủ.

Thời gian tới, toàn tỉnh tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, sự quản lý của Nhà nước trong việc đổi mới công tác GDNN; thực hiện quy hoạch lại mạng lưới cơ sở GDNN đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030, trong đó chú trọng sắp xếp lại các cơ sở GDNN theo hướng thu gọn đầu mối, chỉ phát triển các ngành nghề thế mạnh, tránh đầu tư dàn trải, mở rộng đa ngành nghề, khuyến khích thành lập các cơ sở đào tạo nghề tư thục; đổi mới công tác quản lý Nhà nước về GDNN, đẩy mạnh kiểm tra, giám sát cơ sở GDNN; tham mưu ban hành chính sách hỗ trợ phát triển GDNN; xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý Nhà nước có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, am hiểu và tận tâm với nghề. Bên cạnh đó, các cấp, các ngành và địa phương tập trung đơn giản hóa thủ tục hành chính; hỗ trợ cơ sở GDNN đầu tư cơ sở vật chất thiết bị đào tạo; thông tin cụ thể về nhu cầu tuyển dụng trên địa bàn; nâng cao chất lượng GDNN, góp phần đào tạo nguồn nhân lực lao động có kỹ năng nghề nghiệp đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường lao động; tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp sử dụng lao động, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tốt nghiệp ra trường có việc làm, thu nhập ổn định; giới thiệu những tấm gương điển hình về học nghề, lập nghiệp để người học có lựa chọn ngành, nghề phù hợp.

Mặt khác, các ngành, đơn vị liên quan chú trọng đổi mới công tác tuyển sinh với nhiều hình thức đa dạng, phong phú; ưu tiên địa bàn tuyển sinh vùng sâu, vùng xa, biên giới, các đối tượng chính sách, nhóm yếu thế trong xã hội; thực hiện có hiệu quả việc phân luồng học sinh tốt nghiệp THCS, THPT vào học nghề; nhân rộng mô hình có hiệu quả, trong đó chú trọng dạy nghề gắn với các ngành nghề phù hợp với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, dạy nghề gắn với doanh nghiệp, làng nghề, huyện điểm, xây dựng nông thôn mới; xây dựng chính sách thu hút nhà giáo, đội ngũ kỹ sư, lao động lành nghề tham gia đào tạo thực hành trong cơ sở GDNN; huy động nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo, xây dựng chương trình giáo trình cho các nghề phục vụ thế mạnh phát triển kinh tế của tỉnh, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và tăng cường công tác tuyên truyền, hướng nghiệp, tư vấn về GDNN.

Mai Anh