Cụ thể, các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao được đầu tư và phát triển. Phong tục tập quán tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số được quan tâm giữ gìn. Phong trào thi đua yêu nước đã xuất hiện những nhân tố mới, những điển hình tiên tiến trong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, tích cực lao động sản xuất để thoát nghèo. Phong tục tập quán lạc hậu từng bước được xóa bỏ, thay vào đó là thực hiện lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh. Môi trường văn hóa được cải thiện, thiết chế văn hóa được quan tâm đầu tư gắn với xây dựng nông thôn mới.

Để xây dựng và phát triển con người một cách toàn diện, các cấp ủy Đảng trên địa bàn huyện đã chỉ đạo thực hiện tốt các mặt công tác như: Giáo dục - đào tạo, y tế, dân số - gia đình, giảm nghèo bền vững, phòng chống ma túy, tệ nạn xã hội;… triển khai có hiệu quả Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” gắn với việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (Khóa XII) nhằm ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Bên cạnh đó, cấp ủy, chính quyền các cấp cũng xây dựng quy tắc ứng xử trong cộng đồng, chuẩn mực giá trị văn hóa và con người, tạo môi trường, điều kiện để phát triển nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật; đề cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân, gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước, qua đó góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và quần chúng Nhân dân trong việc xây dựng, phát triển văn hóa, phát huy những giá trị truyền thống trên địa bàn huyện. Nhờ vậy, đời sống văn hóa của Nhân dân ngày càng phong phú, nhiều giá trị văn hóa truyền thống được phục hồi như: Câu lạc bộ Dân ca của các xã Vạn Ninh, Vĩnh Ninh, Hiền Ninh. Đặc biệt, thông qua phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, huyện đã xây dựng làng văn hóa, gia đình văn hóa, hình thành 114 đội văn nghệ của các thôn, bản, tiểu khu để phục vụ Nhân dân trong các ngày lễ lớn của đất nước, địa phương sự kiện trong năm; đầu tư xây dựng các thiết chế văn hóa qua chương trình, đề án của từng giai đoạn cụ thể; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, trong đó coi trọng giảng dạy và học tập đạo đức, giáo dục công dân trong trường học, truyền thống lịch sử trong cán bộ, đảng viên, hội viên các đoàn thể quần chúng; đẩy mạnh hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại Trung tâm Văn hóa, thông tin và Thể thao nhằm nâng cao trình độ thẩm mỹ cho Nhân dân, nhất là thanh, thiếu niên. Công tác tuyên truyền phát động Nhân dân tham gia rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại cũng được tăng cường. Hiện nay, toàn huyện có trên 30% người tập luyện thể thao thường xuyên; 100% trường học đảm bảo công tác giáo dục thể chất; 70% trường học thực hiện tập luyện thể dục thể thao ngoại khóa; 95% học sinh các cấp đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể theo quy định; 100% chiến sĩ quân đội, chiến sĩ công an đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể; 90% công nhân, viên chức, lao động tập luyện thể dục thể thao thường xuyên; 68% người cao tuổi luyện tập thể thao. Các môn thể thao cấp tỉnh cũng đạt những kết quả đáng khích lệ. Trong năm 2018, thể thao huyện đã đạt giải Ba toàn đoàn trong Đại hội Thể dục - thể thao tỉnh lần thứ VIII và luôn đạt thành tích cao tại các giải do tỉnh tổ chức như môn Đua thuyền, kéo co, cờ tướng, bơi lội...

Mặt khác, huyện cũng chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; xây dựng gia đình văn hóa thực sự là nơi hình thành, nuôi dưỡng nhân cách, giáo dục nếp sống cho con người; xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh. Các mô hình gia đình văn hóa tiêu biểu được nhân rộng, tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, ý thức tôn trọng pháp luật, tự hào, tôn vinh lịch sử. Hàng năm, số gia đình, khu dân cư, thôn, cơ quan đạt Danh hiệu văn hóa tăng lên đáng kể như: Năm 2014, Danh hiệu gia đình văn hóa đạt 19.491/24.759 hộ, đạt 78,7%; thôn, bản, tiểu khu văn hóa 65/116, đạt 56%; cơ quan văn hóa 87/102, đạt 85,3%. Đến năm 2018, Danh hiệu gia đình văn hóa là 21.749/26.238 hộ đạt 83%; thôn, bản, tiểu khu văn hóa 85/114, đạt 75%; cơ quan văn hóa 84/103, đạt 82%. Việc xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Những hủ tục lạc hậu hầu như không còn, hạn chế thấp nhất tình trạng hôn nhân cận huyết thống, tảo hôn, hủ tục rườm rà trong các bước tiến hành tang lễ..., đồng thời vẫn giữ được nghi lễ, phong tục tốt đẹp của dân tộc.

Ngoài ra, huyện cũng đẩy mạnh các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, từ thiện nhân đạo và phong trào thi đua yêu nước trong các tầng lớp Nhân dân; phát triển, đồng bộ thiết chế văn hóa, từng bước đáp ứng nhu cầu và thu hút Nhân dân tham gia hoạt động sáng tạo, hưởng thụ giá trị văn hóa. Huyện cũng đã xây mới và sửa chữa 114/114 nhà sinh hoạt cộng đồng thôn, bản, tiểu khu; tranh thủ các nguồn vốn của Trung ương, của tỉnh để bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống địa phương; đẩy mạnh xúc tiến quảng bá du lịch khu di tích danh thắng chùa Kim phong - núi Thần Đinh; xây dựng nhà truyền thống huyện, phục vụ giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế; gắn kết bảo tồn, phát huy di sản văn hóa với phát triển du lịch, dịch vụ. Trong công tác hội nhập quốc tế, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, huyện cũng tăng cường giao lưu và hợp tác, đẩy mạnh quảng bá văn hóa, tiềm năng phát triển về kinh tế du lịch của huyện thông qua lễ hội đua thuyền hằng năm, qua đó đã thu hút đông đảo người dân, du khách trong và ngoài tỉnh đến tham dự; từng bước thu hẹp khoảng cách về hưởng thụ văn hóa giữa các tầng lớp Nhân dân, giữa đô thị và nông thôn, đồng bằng và miền núi; ngăn chặn, đẩy lùi sự xuống cấp về đạo đức xã hội.

Thời gian tới, huyện Quảng Ninh tiếp tục có chính sách đãi ngộ, khuyến khích công chức, viên chức tự nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ chính trị và chuyên môn; khơi dậy khả năng sáng tạo của nghệ sĩ, vận động viên thể thao, cán bộ làm công tác văn hóa ở vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào DTTS; đưa việc thực hiện Nghị quyết, Chương trình hành động vào hệ thống trường học để học sinh hiểu rõ và có ý thức hơn về việc tiếp tục phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, địa phương; tổ chức nhiều hơn nữa những buổi liên hoan, hội thi, hội diễn; cấp kinh phí và đưa vào nguồn xây dựng và phát triển văn hóa, con người Quảng Ninh đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước; đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động văn hóa từ nguồn vốn đầu tư của Nhà nước, cộng đồng; đồng thời khuyến khích thành lập thiết chế văn hóa tư nhân...

N.Quý