Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo, Quảng Bình hiện có 05 trường PTDTNT, trong đó 01 trường cấp tỉnh đặt tại trung tâm thành phố Đồng Hới và 04 trường PTDTNT cấp huyện đặt tại trung tâm các huyện Minh Hóa, Bố Trạch, Quảng Ninh, Lệ Thủy. Trường PTDTNT cấp huyện chỉ có cấp THCS với 738 học sinh, trường PTDTNT cấp tỉnh với 325 học sinh và đều thuộc diện hưởng theo chế độ nội trú, không có học sinh thuộc diện khác, đảm bảo đào tạo nguồn, nâng cao dân trí vùng dân tộc thiểu số, vùng biên giới. Đến nay, công tác tuyển sinh vào lớp 6, lớp 10 thực hiện theo hình thức xét tuyển giúp lựa chọn đúng đối tượng học sinh theo quy định, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh. Đối tượng tuyển sinh hiện nay là học sinh dân tộc thiểu số trên địa bàn và theo đánh giá giai đoạn 10 năm từ năm 2008 - 2018 thì mức độ đảm bảo theo đúng mục tiêu tuyển sinh vẫn đạt số lượng trong vùng tuyển sinh, không cần mở rộng đối tượng.

Bên cạnh đó, tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị làm tốt công tác phân luồng sau THCS và THPT. Đến nay, nhiều học sinh tốt nghiệp THCS đã định hướng được nghề nghiệp, nhiều em tham gia học lên PTDTNT tỉnh, đi học nghề tại Trường Cao đẳng Nghề Quảng Bình, Cao đẳng Kỹ thuật Công nông nghiệp Quảng Bình, một số em trở về địa phương vận dụng những kiến thức đã được học để xây dựng bản làng. Trong năm học 2018 - 2919, được sự đồng ý của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trường PTDTNT tỉnh đã liên kết với Trường Cao đẳng Công Nông nghiệp Quảng Bình để dạy nghề Trung cấp cho học sinh, giúp học sinh được trang bị những kiến thức nghề nghiệp cơ bản, tạo điều kiện cho học sinh sau khi tốt nghiệp có thể tiếp tục học nghề cao hơn hoặc đi vào cuộc sống.

Mặt khác, tất cả trường PTDTNT hiện đang áp dụng chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, tuân thủ nghiêm túc chương trình, kế hoạch giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, hoàn thành chương trình hàng năm theo đúng quyết định của UBND tỉnh về việc ban hành khung kế hoạch thời gian từng năm học. Ngoài ra, trường PTDTNT tỉnh còn thực hiện lồng ghép nội dung giáo dục đặc thù, trong đó có hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc thiểu số như: Tìm hiểu về tiếng nói, văn hóa các dân tộc, vùng miền, tổ chức sinh hoạt, giao lưu văn hóa nhân những ngày lễ lớn trong năm… Việc đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số rất được quan tâm, nhất là trong giai đoạn hiện nay và luôn hướng đến mục tiêu thiết thực, đơn giản, phù hợp. Bên cạnh giờ học chính khóa, các trường PTDTNT tổ chức nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa như ngoại khóa, tọa đàm theo chủ đề, phối hợp với tổ chức liên quan để giáo dục về giới tính, dân số, an toàn giao thông...

Nhìn chung, chất lượng giáo dục 2 mặt của các trường PTDTNT được giữ vững, phát triển theo từng năm học, phản ánh đúng với đối tượng là học sinh người dân tộc thiểu số. Đối với trường PTDTNT tỉnh, số lượng học sinh tốt nghiệp THPT tại trường trở thành cán bộ, công chức, viên chức, doanh nhân không ngừng tăng lên. Tính trong giai đoạn 10 năm (2008 - 2018), toàn tỉnh có khoảng hơn 100 người. Đối với các trường PTDTNT cấp huyện, chất lượng giáo dục hàng năm đã tăng lên khá đáng kể, nhất là học sinh Khá, Giỏi. Học sinh sau khi tốt nghiệp THCS, do điều kiện kinh tế khó khăn, một số học lên trường PTDTNT, phần lớn đi học nghề để trở về xây dựng quê hương. Ngoài nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, nhà trường còn làm tốt công tác nuôi dưỡng, chăm sóc sức khỏe, giáo dục kĩ năng sống, thường xuyên đảm bảo chế độ, có nhiều biện pháp nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, cải tiến bữa ăn hàng ngày phù hợp với yêu cầu và đời sống của học sinh dân tộc, kết hợp Trung tâm Y tế phòng huyện, khám sức khỏe định kỳ cho học sinh và cô nuôi... nhằm chăm lo về đời sống tinh thần lẫn vật chất cho con em đồng bào dân tộc ít người.

Tuy nhiên, công tác giáo dục dân tộc trên địa bàn tỉnh hiện vẫn gặp khó khăn như vấn đề tuyển sinh đầu cấp vào trường PTDTNT cấp tỉnh còn loại khá nhiều học sinh dẫn đến học sinh là người dân tộc thiểu số không có điều kiện được học lên trình độ THPT, chất lượng đầu vào còn thấp. Cơ sở vật chất phục vụ việc dạy và học, nuôi dưỡng, chăm sóc, sinh hoạt cho học sinh nội trú vừa thiếu vừa xuống cấp, chỉ đáp ứng nhu cầu tối thiểu của học sinh. Chế độ đặc biệt cho giáo viên, học sinh của trường chưa có. Chất lượng đội ngũ phân bố không đồng đều, tuổi nghề khác nhau cũng gây nên những hạn chế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Chế độ học bổng thấp so với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiện tại, nguồn kinh phí chi cho các em vui chơi, trải nghiệm sáng tạo còn hạn chế...

Để triển khai tốt Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI và các Chỉ thị, Chương trình hành động đối với giáo dục, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo, thời gian tới, tỉnh sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với công tác giáo dục dân tộc; phát triển quy mô trường lớp phù hợp với điều kiện của địa phương nhằm đáp ứng yêu cầu phổ cập giáo dục THCS; tăng cường hoạt động quản lý giáo dục dân tộc, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý. Cùng với đó, địa phương sẽ tăng cường kiểm tra trường PTDTNT trên các lĩnh vực: Công tác dạy học, tổ chức nuôi dưỡng học sinh và thực hiện chính sách đối với nhà giáo, cán bộ quản lý, học sinh của trường; đẩy mạnh phổ cập giáo dục trên cơ sở đảm bảo chất lượng giáo dục; tích cực chống học sinh bỏ học, tập trung phụ đạo học sinh yếu kém; phấn đấu đạt được trường có chất lượng tốt bền vững. Ngoài ra, tỉnh cũng tiếp tục chú trọng đến công tác bồi dưỡng, nâng cao tay nghề cho cán bộ, giáo viên trường PTDTNT; chú trọng chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên, công nhân viên đủ năng lực để thực hiện nhiệm vụ trong tình hình mới; đồng thời triển khai tốt các chế độ, chính sách đối với giáo dục dân tộc, nhất là triển khai kịp thời chế độ hỗ trợ cho học sinh con hộ nghèo đi học tại một số lớp mẫu giáo thôn, bản, học sinh là con hộ nghèo đang theo học tại các trường phổ thông...

Minh Huyền