Đạt được những kết quả đó, thời gian qua, UBND tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, đưa công tác dân số, đặc biệt là nâng cao chất lượng dân số thành một nội dung trọng tâm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp, các ngành. Một số sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị ngoài việc đưa từng tiêu chí về dân số vào quy chế công tác thi đua - khen thưởng, xem việc chấp hành chính sách dân số là một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ cũng đã xây dựng kế hoạch phối hợp lồng ghép triển khai thực hiện. Đến nay, một số nội dung trong chương trình hành động của Tỉnh ủy, Kế hoạch của UBND tỉnh đã được triển khai thực hiện, cụ thể như đổi mới nội dung tuyên truyền, vận động về công tác dân số; tiếp tục thực hiện Cuộc vận động mỗi cặp vợ chồng nên có 2 con, bảo đảm quyền, trách nhiệm trong việc sinh con và nuôi dạy con tốt.

Kết quả năm 2018, toàn tỉnh đã xây dựng mới 08 mô hình chỉ đạo điểm cấp tỉnh về “Khu dân cư đoàn kết, xây dựng gia đình thực hiện tốt công tác dân số (DS)-KHHGĐ”, “Giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên và giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh”, mô hình điểm “Không có người sinh con thứ 3 trở lên”... duy trì, phát triển các loại hình câu lạc bộ, mô hình nâng cao chất lượng dân số như: Mô hình “Gia đình 5 không, 3 sạch”; Câu lạc bộ “Gia đình hạnh phúc”; “Gia đình không có trẻ em suy dinh dưỡng”; Câu lạc bộ “Chi hội Phụ nữ không có người sinh con thứ 3”. Ủy ban MTTQVN tỉnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân tỉnh tổ chức hội nghị tập huấn tập huấn nâng cao nhận thức, kiến thức và vận động cán bộ, hội viên thực hiện chính sách dân số, tổ chức lớp truyền thông, nói chuyện về giáo dục giới, giới tính, bình đẳng giới, sức khỏe sinh sản (SKSS)/KHHGĐ cho phụ nữ, SKSS vị thành niên/Thanh niên; phối hợp với các Ban đảng: Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Ban Dân vận Tỉnh ủy tổ chức tuyên truyền việc thực hiện Nghị quyết số 21 và một số Quy định có liên quan đến chính sách DS-KHHGĐ, tuyên truyền lồng ghép thực hiện hoạt động DS-KHHGĐ thông qua 12 hội nghị báo cáo viên của Tỉnh ủy và các cấp ủy cho 960 lượt người tham gia...

Cùng với đó, toàn tỉnh đã tổ chức được hơn 1.600 buổi tư vấn truyền thông, sinh hoạt câu lạc bộ cuộc nói chuyện chuyên đề với gần 58.000 lượt người tham gia...; thực hiện 08 tin bài, phóng sự, chuyên trang trên các phương tiện thông tin đại chúng, treo gần 1.300 câu băng rôn, khẩu hiệu tuyên, phối hợp với Đoàn trường Trung cấp Y tế thực hiện 03 cuộc diễu hành, tổ chức 60 buổi tọa đàm hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới (11/7), Ngày Tránh thai Thế giới (26/9), Ngày Quốc tế Người cao tuổi (01/10), Quốc tế Trẻ em gái (11/10), Tháng hành động Quốc gia về Dân số, Ngày Dân số Việt Nam (26/12) tổ chức hơn 5.000 buổi phát thanh trên hệ thống phát thanh truyền hình các cấp. Song song với đó, tỉnh cũng tiếp tục thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ địa phương xây dựng mô hình thôn, bản, khu phố không có người sinh con thứ 3 trở lên; chính sách hỗ trợ cho phụ nữ thuộc hộ nghèo là người dân tộc thiểu số khi sinh con đúng chính sách dân số. Nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách về dân số, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Tư pháp kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật có nội dung liên quan đến công tác dân số, kết quả văn bản quy phạm pháp luật đều ban hành đúng thẩm quyền, nội dung phù hợp với văn bản của Trung ương và tình hình kinh tế - xã hội của địa phương, phù hợp đối tượng tác động của văn bản; Sở Kế hoạch và Đầu tư tham mưu đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực phát triển hệ thống y tế; Sở Tài chính phân bổ kịp thời kinh phí phân bổ từ nguồn ngân sách Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số, cân đối ngân sách địa phương chi hỗ trợ thù lao cho cộng tác viên dân số 100.000đ/tháng; các cơ sở y tế, cơ sở chăm sóc người cao tuổi hoạt động không vì lợi nhuận được miễn, giảm thuế theo quy định của pháp luật.

Về nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ dân số, địa phương đã đẩy mạnh đào tạo, tập huấn cán bộ các cấp theo định hướng Dân số và Phát triển, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ; phát huy tối đa sự chủ động của địa phương, đơn vị. Trong năm 2018, có 48 lượt cán bộ dân số cấp tỉnh được cử đi đào tạo, tập huấn các lớp do Trung ương tổ chức; tỉnh tổ chức được 09 lớp tập huấn cho 722 cán bộ dân số cấp huyện, xã. Đối với tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực dân số, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Ngoại vụ chủ trì, phối hợp UBND các huyện có tuyến biên giới đất liền tiếp tục rà soát danh sách người Lào di cư tự do và kết hôn không giá thú trong vùng biên giới, tạo điều kiện cho con em hộ gia đình người Lào di cư tự do và con em người Lào kết hôn không giá thú với người Việt Nam hiện đang sinh sống tại địa bàn đến tuổi đi học được học tập ở những điểm trường học của tỉnh; phối hợp với Cục Hộ tịch, Quốc tịch, Chứng thực - Bộ Tư pháp thực hiện các thủ tục xin nhập Quốc tịch, cấp giấy tờ hộ tịch, cư trú cho 18 trường hợp người Lào di cư tự do và kết hôn không giá thú trên địa bàn các xã biên giới của tỉnh. Năm 2018, tỉnh đã vận động Tổ chức DKT International tài trợ một số sản phẩm phương tiện tránh thai miễn phí gồm: Bao cao su, vòng tránh thai, thuốc tránh thai khẩn cấp với tổng trị giá là 106.614.900 đồng; triển khai Chương trình “Sống trách nhiệm - Sống OK” với sự tham gia của Tổ chức DKT International, Tạp chí Thanh niên, Câu lạc bộ Liên kết trẻ thuộc Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Tỉnh đoàn Quảng Bình.

Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn quốc đã đạt được mức sinh thay thế, trong khi đó Quảng Bình là một trong những tỉnh mức sinh còn cao, tổng tỷ suất sinh hiện là 2,38 con (năm 2017), tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên đang có chiều hướng gia tăng. Tư tưởng trọng nam hơn nữ, muốn có nhiều con vẫn còn khá phổ biến trong một bộ phận Nhân dân, kể cả cán bộ, đảng viên. Mức chênh lệch về tỷ số giới tính khi sinh trên toàn tỉnh tuy có giảm những vẫn ở mức mất cân đối và biểu hiện không bền vững. Xu hướng già hóa dân số đang diễn ra với tốc độ khá nhanh, số người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên chiếm tỷ lệ 12,11% tổng dân số. Tuổi thọ tuy có tăng (72,8 tuổi) nhưng vẫn thấp hơn so với tuổi thọ của toàn quốc (73,4 tuổi). Tỷ lệ người cao tuổi tăng cao nhưng chế độ an sinh xã hội chưa đảm bảo, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi còn thiếu về số lượng và chất lượng. Bên cạnh đó, tại tuyến xã, còn tình trạng thiếu trang thiết bị truyền thông, dụng cụ y tế cho công tác chăm sóc SKSS/KHHGĐ, nhất là phương tiện vô khuẩn, phương tiện tránh thai... đã ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ SKSS/KHHGĐ. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác quản lý thông tin chuyên ngành DS-KHHGĐ còn thiếu...

Năm 2019, tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo các sở, ban, ngành và UBND huyện, thị xã, thành phố lồng ghép mục tiêu dân số, phát triển vào quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, địa phương, đồng thời xây dựng, tổ chức thực hiện chương trình, đề án về dân số và phát triển trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của từng ngành được giao; đẩy mạnh thực hiện chính sách hỗ trợ của địa phương cho công tác dân số bao gồm khuyến khích xây dựng mô hình điểm, hỗ trợ phụ nữ thuộc hộ nghèo dân tộc thiểu số khi sinh con đúng chính sách dân số, hỗ trợ thù lao cho đội ngũ cộng tác viên dân số đồng thời xem xét ban hành chính sách, nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ, trẻ em gái trong gia đình cũng như cộng đồng...

Ngoài ra, địa phương cũng sẽ đẩy mạnh thực hiện xã hội hóa công tác dân số, huy động sự đóng góp của các tổ chức phi chính phủ, doanh nghiệp, cộng đồng và người sử dụng dịch vụ; tăng cường công tác đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ dân số các cấp đáp ứng yêu cầu chuyển hướng sang chính sách dân số, phát triển; đổi mới nội dung và phương pháp tuyên truyền, giáo dục chính sách pháp luật toàn diện về quy mô, cơ cấu, chất lượng dân số đến các tầng lớp Nhân dân...

Minh Huyền