Với mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, xóa đói, giảm nghèo; thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao mức sống, phát triển cơ sở hạ tầng, chú trọng công tác giáo dục cho con em vùng đồng bào dân tộc, hàng năm, UBND huyện đã tích cực chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thực hiện Đề án hiệu quả trong từng lĩnh vực. Cụ thể, bên cạnh việc đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước bằng nhiều hình thức cho cán bộ và đồng bào hai xã, huyện cũng triển khai các mô hình trồng gừng, nghệ, gà thương phẩm; khảo sát thực hiện và bàn giao nhà ở cho 37 hộ chưa có nhà ở kiên cố trên địa bàn; thường xuyên chỉ đạo lồng ghép nguồn lực từ Chương trình 135, Chương tình Mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững, nhà hảo tâm, doanh nghiệp... để hướng dẫn cho bà con chuyển đổi các mô hình cây, con có giá trị kinh tế, góp phần thay đổi nhận thức của đồng bào về hình thức thâm canh mới như: Mô hình trồng nghệ ở bản Cà Roòng 1 và bản 39 với diện tích 0,5 ha; trồng hồ tiêu ở bản Cà Roòng 1 và bản Nịu 0,5 ha; thâm canh lúa XI 23 trên 02 ha; hỗ trợ mô hình ngô nếp tại xã Thượng Trạch và xã Tân Trạch 37 ha, mô hình trồng mít Thái Lan… Đến nay, diện tích đất trồng trọt ổn định, trong đó đất trồng lúa 765 ha; đất trồng cây hàng năm khác 639 ha. Tổng sản lượng lương thực giai đoạn 2016 - 2019 đạt trên 750 tấn, trung bình hàng năm đạt trên 170 tấn, tăng hơn giai đoạn 2010 - 2015 trên 50 tấn.

Về chăn nuôi, huyện cũng tích cực chỉ đạo thực hiện Đề án phát triển kinh tế - xã hội hai xã Tân Trạch và Thượng Trạch gắn với Đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi nên đã mang lại hiệu quả thiết thực. Tổng đàn trâu, bò hiện nay có 1.694 con, đạt 94% kế hoạch năm 2019, tăng 194 con so với năm 2016, trong đó xã Thượng Trạch 1.547 con, tăng 147 con; xã Tân Trạch 147 con, tăng 47 con. Đàn lợn có 1.635 con, tăng 243 con; đàn gia cầm trên 4.500 con, tăng hơn 1.000 con; đàn dê 250 con, tăng 55 con so với năm 2016.

Đối với lĩnh vực lâm nghiệp, Tân Trạch và Thượng Trạch là hai xã có diện tích đất rừng lớn nhất toàn huyện với trên 74.000 ha, trong đó rừng sản xuất 11.864,1 ha, rừng trồng 147 ha, tăng 53 ha so với năm 2016. Hàng năm, đồng bào hai xã đã nhận khoán bảo vệ 4.810 ha rừng đặc dụng với kinh phí 400 nghìn đồng/ha/năm, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho các hộ dân.

Cùng với việc phát triển trồng trọt, chăn nuôi, hệ thống hạ tầng giao thông cũng được huyện chú trọng đầu tư xây dựng về tận các xã và nhiều bản. Hai xã Tân Trạch và Thượng Trạch hiện có 58 km đường giao thông, trong đó đã bê tông hoá được 43,9 km, tăng 14,9 km so với năm 2016. Ngoài ra, Chính phủ Hàn Quốc cũng đã tài trợ hơn 22 tỷ đồng thực hiện Dự án Điện năng lượng mặt trời trên địa bàn hai xã. Hệ thống điện năng lượng mặt trời đã đưa vào sử dụng với tỷ lệ trung bình 85% hộ dân, trong đó Tân Trạch 81%, Thượng Trạch 89%, đảm bảo cung cấp điện sinh hoạt cho các cơ quan, đơn vị và người dân trên địa bàn.

Trong xây dựng nông thôn mới, đến năm 2019, xã Thượng Trạch đã đạt 06 tiêu chí, xã Tân Trạch 07 tiêu chí, tăng 02 tiêu chí so với năm 2016. Hệ thống trường lớp được các cấp, các ngành quan tâm đầu tư đảm bảo đầy đủ với 01 trường mầm non, 02 cụm trường có 12 phòng học, tăng 05 phòng so với năm 2016. Tỷ lệ học sinh đến trường đạt 98,5%, tăng 8,5%. Lĩnh vực y tế có nhiều chuyển biến tích cực, chất lượng khám, chữa bệnh được nâng lên một bước, góp phần cứu chữa kịp thời cho đồng bào và giảm áp lực cho y tế tuyến trên. Tổng số hộ nghèo của hai xã hiện còn 572 hộ, tỷ lệ hộ nghèo trung bình 84%, giảm 8,1% so với năm 2016. Tỷ lệ hộ dân dùng nước hợp vệ sinh đạt trên 70%. Đời sống văn hoá, tinh thần của đồng bào ngày càng được nâng lên, ý thức, nếp sống có chuyển biến; an ninh biên giới được giữ vững.

Có thể thấy, từ việc chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp, tập trung đẩy mạnh trồng trọt, chăn nuôi và bảo vệ rừng của Đảng bộ, chính quyền huyện và hai xã, kinh tế - xã hội trên địa bàn các xã đã có bước phát triển rõ rệt. Đời sống đồng bào có sự thay đổi cả về vật chất lẫn tinh thần. Nhiều hộ gia đình đã có ý thức phát triển kinh tế hộ gia đình từ chăn nuôi và trồng rừng, có của ăn, của để. Các chính sách hỗ trợ dần sát, đúng, hiệu quả, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo, không còn hộ đói quanh năm.

Tuy nhiên, với đặc thù địa bàn rừng núi trải rộng, hiểm trở, mặc dù đã có nhiều cố gắng trong đầu tư xây dựng nhưng hiện giao thông đi lại một số bản còn gặp nhiều khó khăn; việc giao thương với các dân tộc khác gặp nhiều hạn chế; trình độ dân trí thấp; phương thức sản xuất còn lạc hậu, kinh tế phụ thuộc vào tự nhiên; đồng bào chưa có ý thức tự lực trong lao động để tăng thu nhập, nâng cao đời sống; cơ sở vật chất, thiết bị dạy và học còn yếu và thiếu; đồng bào còn tư tưởng ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước...

Để phát triển kinh tế - xã hội hai xã Thượng Trạch và Tân Trạch trong thời gian tới, huyện xác định tiếp tục phối hợp với chính quyền hai xã tăng cường tuyên truyền, vận động làm thay đổi tư duy, nhận thức của bà con đồng bào dân tộc trên địa bàn, từ đó làm thay đổi căn bản, toàn diện về phương thức sản xuất, xóa bỏ dần các hũ tục lạc hậu; phát huy giá trị, nhân rộng các mô hình cả về số lượng, chất lượng; mở rộng diện tích trồng cây hàng hóa như hồ tiêu, gừng, nghệ và cây trồng hàng năm khác bên cạnh ổn định diện tích và nâng cao sản lượng cây lương thực; tiếp tục vận động đồng bào trồng thêm các loại thực phẩm, rau màu khác như nếp, ngô, khoai tía, môn... hạn chế thời gian thiếu đói.

Bên cạnh đó, huyện tiếp tục hướng dẫn đồng bào phát triển chăn nuôi, lấy chăn nuôi làm hướng phát triển kinh tế và thu nhập chính; thực hiện việc quy hoạch, giao đất rừng để các hộ dân, cộng đồng trồng rừng kinh tế, ưu tiên những bản có diện tích đất trống, đồi núi trọc nằm trong vùng quy hoạch để trồng rừng gắn với quản lý vả bảo vệ rừng, đảm bảo đến năm 2025 có trên 250 ha rừng trồng kinh tế; có chính sách hỗ trợ cây giống, hướng dẫn quy trình trồng và chăm sóc cho đồng bào cũng như nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc chăm sóc, quản lý rừng tự nhiên.

Ngoài ra, huyện cũng sẽ tập trung huy động, lồng ghép các nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng ngày càng hoàn thiện, phấn đấu hết năm 2025 bê tông hóa đường vào các bản; ưu tiên xây dựng hạ tầng cho giáo dục, nhất là các điểm trường, phòng học đã xuống cấp; khuyến khích các hộ đồng bào dân tộc thiểu số mở điểm kinh doanh hàng thiết yếu và trao đổi các sản phẩm trong Nhân dân nhằm tạo sự đa dạng chủ thể kinh doanh trên địa bàn, tạo hướng mới trong thương mại, trao đổi hàng hóa; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ y tế xã, phấn đấu xã Thượng Trạch đạt chuẩn về y tế vào cuối năm 2020; đồng thời thực hiện đúng đủ các chính sách hỗ trợ nhà ở của Chính phủ đối với đồng bào, đến cuối năm 2025, 100% hộ đồng bào dân tộc có nhà ở kiên cố...

N.Q