Để nâng cao nhận thức về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, các cấp, các ngành và địa phương đã chú trọng công tác vận động, tổ chức tập huấn với nội dung, hình thức gần gũi, phù hợp với từng đối tượng, chủ yếu tập trung phổ biến thông tin về thực trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số; hậu quả của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống về sức khỏe bà mẹ, trẻ em, nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số; nguyên nhân, giải pháp giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh... Toàn tỉnh đã tổ chức 19 lớp tập huấn nâng cao nhận thức cho cán bộ, đồng bào các dân tộc thiểu số với 1.900 lượt người tham gia; xây dựng 14 pa nô tuyên truyền tại các xã Lâm Thủy, Kim Thủy, Trường Sơn, Trường Xuân, Thượng Hóa, Thượng Trạch, Dân Hóa, Hóa Sơn, Trọng Hóa, Lâm Hóa, Thanh Hóa; cấp 455 tờ gấp, 800 áp phích; xây dựng 01 phóng sự tuyên truyền về giải pháp giảm thiểu tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, phát trên sóng truyền hình tỉnh và ghi vào đĩa DVD cấp cho 17 xã có đồng bào dân tộc thiểu số, đơn vị, trường học trên địa bàn để lồng ghép tuyên truyền; hỗ trợ 18 bản của xã Thượng Trạch đưa quy định phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vào hương ước của bản.

Đặc biệt, toàn tỉnh đã triển khai 01 mô hình điểm ở xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch (2016 - 2018) với việc xây dựng 03 pa nô tuyên truyền tại giao lộ đường 20 - đường vào Trung tâm xã Thượng Trạch, bản 51 và bản 61; cung cấp áp phích, tờ rơi tuyên truyền; tổ chức 06 lớp tập huấn nâng cao nhận thức về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết cho cán bộ, Nhân dân, học sinh Trường Dân tộc nội trú; hỗ trợ các bản đưa quy định về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết vào hương ước của 18 bản trên địa bàn xã Thượng Trạch… Kết quả, đến cuối năm 2018, xã Thượng Trạch không còn trường hợp hôn nhân cận huyết và tảo hôn.

Bên cạnh đó, các sở, ngành, địa phương đã phát huy vai trò, chủ động triển khai thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ được giao, góp phần giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số như Ủy ban Mặt trận các cấp đã phối hợp tổ chức được hơn 276 buổi tuyên truyền với hơn 6.765 lượt người tham gia, trong đó UBMTTQVN tỉnh phối hợp tổ chức được 150 cuộc với hơn 1.172 lượt người tham gia. Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp xây dựng 03 mô hình về giáo dục tiền hôn nhân, hôn nhân cận huyết thống tại bản Pa Choong (xã Trọng Hóa), bản Ka Vàng (xã Dân Hóa) và xã Thượng Trạch; tổ chức hội thi "Phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống và luật bảo vệ trẻ em" tại xã Thượng Hóa (huyện Minh Hóa); tiếp tục duy trì hoạt động 08 Câu lạc bộ "Sức khỏe sinh sản tiền hôn nhân", 07 Câu lạc bộ "Hạn chế tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống".

Mặt khác, các cơ quan thông tin đại chúng trên địa bàn đã đăng tải hàng trăm tin, bài, ảnh tuyên truyền, phản ánh về tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, phân tích sâu sắc về tác hại, hậu quả của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đến sức khỏe sinh sản, chất lượng dân số, duy trì nòi giống, ảnh hưởng đến đời sống gia đình, cộng đồng, nhất là ảnh hưởng đến việc học hành, tham gia hoạt động xã hội của thanh niên, trẻ vị thành niên.

Ngoài ra, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đã chỉ đạo các đồn Biên phòng tuyến núi phối hợp với Ban Dân tộc, các ngành, địa phương điều tra, thống kê, nắm tình hình tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống ở xã vùng biên giới, đồng thời phát huy tốt vai trò trong chỉ đạo, lãnh đạo chính trị các đồn Cha Lo, Ra Mai, Cồn Roàng, Cà Roòng phối hợp có hiệu quả việc triển khai Đề án.

Tuy nhiên, nhiều địa phương, đơn vị chưa chủ động, tích cực trong việc tuyên truyền vận động, triển khai các giải pháp nhằm giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Một số địa bàn tỷ lệ tảo hôn còn cao; hơn 50% số bản chưa đưa quy định về chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết vào hương ước, quy ước. Nhiều chính quyền cấp xã vẫn thiếu kiên quyết trong xử lý các trường hợp vi phạm. Công tác truyên truyền còn hạn chế; vẫn còn một số đối tượng cực đoan trong hôn nhân, ép buộc hôn nhân đối với các đối tượng chưa đủ tuổi kết hôn.

Để tiếp tục xóa bỏ các hủ tục nói chung, tảo hôn và hôn nhân cận huyết nói riêng, trong giai đoạn 2020 - 2025, toàn tỉnh tăng cường lồng ghép các chính sách, chương trình nhằm tăng hiệu quả thực hiện Đề án 498; đẩy mạnh tuyên truyền, nhất là bản vùng sâu, vùng xa, vùng có tỷ lệ tảo hôn còn cao; tổ chức tập huấn, nói chuyện chuyên đề, ngoại khóa, xây dựng các video…, tập trung nội dung tác hại của tảo hôn đối với sức khỏe, phát triển thể chất; tiếp tục xây dựng các panô ở các địa điểm sinh hoạt cộng đồng, các trục giao thông nơi đồng bào thường hay qua lại; dán áp phích tuyên truyền ở Trụ sở UBND xã, nhà văn hóa cộng đồng, trường lớp học; phát tờ rơi đến các hộ gia đình; bổ sung quy định và các chế tài về chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vào các hương ước, quy ước của bản. Bên cạnh đó, các ngành, địa phương tiếp tục quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, trình độ dân trí, nhận thức cho đồng bào, từ đó giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Mai Anh