Để công tác quản lý, bảo vệ rừng thực hiện có hiệu quả, ngay từ đầu năm 2018, Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng đã xây dựng phương án, kế hoạch triển khai cụ thể, sát đúng với tình hình thực tế; thường xuyên thay đổi cách thức, phương pháp tuần tra đảm bảo linh hoạt, bí mật, bất ngờ, kịp thời phát hiện và quyết liệt trong việc bắt giữ, xử lý người vi phạm; điều tra, nắm chắc hiện trạng phân bố và lập bản đồ phân bố các loại lâm sản, động vật hoang dã thường xuyên bị khai thác trái phép như bách xanh đá, giổi cho hạt, phong lan, hương giáng, sơn dương, voọc, vượn, chà vá chân nâu, cầy hương... để có phương án bảo vệ phù hợp; kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện vào ra VQG tại các Barie. Đặc biệt, đơn vị đã tăng cường kiểm tra, kiểm soát, tổ chức truy quét dài ngày, đi sâu vào các điểm, khu vực nhạy cảm, xung yếu, vùng giáp ranh; duy trì điểm chốt tại những địa bàn trọng yếu nhằm ngăn chặn, xử lý kịp thời tình trạng khai thác lâm sản trái phép, săn bắn, bẫy bắt, vận chuyển động vật hoang dã trong khu vực VQG như việc ngăn chặn tình trạng khai thác gỗ trái phép tại khu vực giáp ranh địa bàn 37, 40, U Bò, rừng cộng đồng Thượng Hóa, Minh Hóa; khai thác gỗ ở Hang Giếng, Cà Xách, Cà Sình (Thượng Hóa); xóa các điểm tiêu thụ gỗ hương giáng trên địa bàn Trộ Mợng, Khe Gát; kịp thời phát hiện và xử lý đối tượng khai thác, vận chuyển phong lan trên địa bàn Km số 6, 37,40, U Bò, Trộ Mợng, Khe Gát, Thượng Hóa, Thượng Trạch, Dân Hóa; ngăn chặn việc lấn chiếm đất rừng khu vực Chà Nòi, Km số 6, Trộ Mợng; kiểm soát vận chuyển động vật rừng trên tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, tuyến tuần tra Xa Biên (U Bò), đường 20, Thượng Hóa...

Bên cạnh đó, Ban Quản lý VQG cũng giám sát chặt chẽ các hoạt động du lịch trong VQG, đảm bảo các cơ sơ kinh doanh dịch vụ không xả thải, chất tẩy rửa, hóa chất trục tiếp xuống lưu vực các sông, suối trong VQG nhằm bảo vệ môi trường và hệ sinh thái. Trong năm, đơn vị đã tổ chức 1.701 đợt tuần tra bảo vệ rừng, tăng 6,4% so với năm 2017; tháo dỡ 23 lán trại, 822 sợi dây bẫy; đẩy đuổi 71 lượt người vào rừng trái phép; ra quyết định xử lý vi phạm 98 vụ, giảm 34,7% so với năm 2017. Tổng xử phạt vi phạm hành chính và xử lý tài sản tịch thu sung công quỹ Nhà nước hơn 143 triệu đồng.

Cùng với việc đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm soát, Ban Quản lý VQG cũng tổ chức, triển khai nhiều đợt tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, đặc biệt là bảo vệ các loài động vật nguy cấp, quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng cho người dân các xã vùng đệm với nhiều hình thức như lồng ghép vào các buổi sinh hoạt thôn/bản; nắm các đối tượng thường xuyên khai thác gỗ hoặc săn bắn, bẫy bắt động vật rừng trái phép, nhất là các đối tượng có tàng trữ, sử dụng súng để trực tiếp tuyên truyền, vận động giao nộp; tích cực vận động người dân tham gia bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường. Trong năm 2018, đơn vị đã tổ chức 159 đợt tuyên truyền đến 104 thôn, bản trên địa bàn các xã vùng đệm với 187 lượt người tham gia; phối hợp với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương các xã vùng đệm vận động người dân tự nguyện giao nộp 28 khẩu súng các loại, 05 cá thể linh trưởng, góp phần ổn định an ninh trật tự địa bàn và giảm thiểu đe dọa đến các loài động vật hoang dã, đặc biệt là loài linh trưởng. Ngoài ra, để bảo vệ rừng, hỗ trợ phát triển cộng đồng vùng đệm, Ban Quản lý VQG cũng chỉ đạo đơn vị trực thuộc ký hợp đồng bảo vệ rừng với 29 tổ bảo vệ rừng thôn, bản và 55 bảo vệ rừng chuyên thuộc 12 tổ bảo vệ rừng; tiếp tục vận hành có hiệu quả 21 nhóm bảo tồn thôn, bản trên địa bàn 09 xã vùng đệm; xây dựng và thực hiện kế hoạch hỗ trợ phát triển cộng đồng dân cư vùng đệm nhằm cải thiện sinh kế, ổn định việc làm, thu nhập cho người dân, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên VQG.

Nhận định tình hình thời tiết có nhiều diễn biến khó lường, phức tạp, nguy cơ xảy ra cháy rừng cao, Ban Quản lý VQG cũng đã xây dựng và triển khai thực hiện phương án bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng ngay từ đầu năm; tổ chức tuần tra, kiểm tra, giám sát 24/24 giờ tập trung tại các khu vực dễ xảy ra cháy rừng; tuyên truyền, vận động bà con dân bản ý thức trong việc dùng lửa đốt nương làm rẫy; ngăn chặn, xử lý đối tượng sử dụng lửa từ hoạt động tham quan du lịch trái phép; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức răng, chính quyền địa phương bổ sung các biển báo cảnh báo cháy rừng ở các khu vực xung yếu; rà soát, mua sắm, phân bổ công cụ, dụng cụ phòng cháy, chữa cháy rừng cho từng địa bàn...

Tuy nhiên, công tác quản lý, bảo vệ rừng còn gặp nhiều khó khăn như tình trạng người dân vào rừng khai thác, vận chuyển gỗ và lâm sản ngoài gỗ, săn bắn, bẫy bắt động vật hoang dã chưa được ngăn chặn triệt để, đặc biệt tại địa bàn các Trạm Kiểm lâm Chà Nòi, Khe Gát, Thượng Trạch, trên tuyến đường Tỉnh lộ 20, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây và khu vực Minh Hóa. Số lượt người vào rừng trái phép tuy giảm mạnh nhưng số vụ vi phạm lâm luật vắng chủ còn cao. Hoạt động tuần tra của một số Trạm, Tổ Kiểm lâm chưa đảm bảo bí mật, thiếu chủ động và quyết liệt trong việc bắt giữ các đối tượng vi phạm để xử lý, do đó hiệu quả răn đe còn thấp. Việc quản lý ranh giới, mốc giới còn bất cập; chưa kịp thời phát hiện, xử lý những trường hợp lấn chiếm đất, rừng trong VQG...

Năm 2019, Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục tăng cường tuần tra bảo vệ rừng, tập trung ngăn chặn, xử lý tình trạng khai thác gỗ và lâm sản ngoài gỗ; tổ chức các đợt truy quét dài ngày, đi sâu vào vùng xung yếu, trọng điểm để kịp thời phát hiện, xử lý đối tượng vào rừng trái phép, đặc biệt từ khu vực biên giới, Thượng Trạch qua tuyến đường Tỉnh lộ 20, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây; tăng cường theo dõi những đối tượng săn bắn, bẫy bắt chuyên nghiệp, có sử dụng vũ khí để có phương án tuyên truyền, ngăn chặn và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật; ứng dụng rộng rãi hệ thống SMART trong tuần tra bảo vệ rừng và giám sát đa dạng sinh học.

Mặt khác, đơn vị cũng đẩy mạnh kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện ra, vào VQG; phối hợp với các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương tăng cường công tác tuần tra bảo vệ rừng tại địa bàn xung yếu và vùng giáp ranh; giám sát chặt chẽ các hoạt động du lịch trong VQG; phối hợp kiểm tra, xử lý tình trạng buôn bán, giết mổ, tiêu thụ động vật hoang dã tại nhà hàng, chợ ở các xã vùng đệm, khu vực thường xuyên buôn bán động vật rừng; kiểm tra, kiểm soát các xưởng cưa, xưởng mộc về nguồn gốc xuất xứ lâm sản; vận hành hiệu quả 28 tổ bảo vệ rừng thôn, bản và 21 nhóm bảo tồn thôn, bản; tuyên truyền bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, hỗ trợ phát triển cộng đồng vùng đệm.

Ngoài ra, Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng cũng sẽ phối hợp tuần tra, truy quét liên ngành tại các khu vực rừng giáp ranh, rừng vùng đệm VQG nhằm xóa bỏ và chấm dứt dần tình trạng khai thác lâm sản trái phép, đặc biệt là việc khai thác, mua bán, vận chuyển hương giáng, phong lan, hạt giổi và động vật hoang dã trên địa bàn vùng đệm; tích cực vận động người dân giao nộp các loại vũ khí nhằm góp phần giảm thiểu áp lực săn, bắn lên hệ động vật rừng; triển khai phòng cháy, chữa cháy rừng trong toàn lâm phận VQG; phấn đấu không để xảy ra các vụ cháy rừng có nguyên nhân từ hoạt động của con người; giảm tỷ lệ các vụ vi phạm lâm luật vắng chủ xuống dưới 50%.

N.Quý