Xác định “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” là dịp để tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc sinh sống trên địa bàn, 10 năm qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, giải pháp nhằm hỗ trợ nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số và được cụ thể hóa thành những chương trình, dự án, kế hoạch cụ thể, huy động sức mạnh của toàn xã hội trong bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc sinh sống trong tỉnh. Bên cạnh đó, các sở, ban, ngành, địa phương thực hiện tốt công tác tuyên truyền về “Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam” với nhiều hình thức phong phú, sâu rộng, góp phần quảng bá văn hóa cộng đồng các dân tộc trên địa bàn, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân về văn hóa nói chung, văn hóa dân tộc thiểu số nói riêng. Công tác giữ gìn, bảo tồn và phát huy tinh hoa văn hóa dân tộc, đặc biệt là văn hóa dân tộc thiểu số đã có bước phát triển mới về quy mô cũng như chiều sâu. Nhiều chương trình, kế hoạch về sưu tầm văn hóa vật thể và phi vật thể của đồng bào được thực hiện, góp phần bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh.

Cùng với đó, giá trị văn hoá truyền thống của đồng bào các dân tộc ít người trên địa bàn tỉnh bước đầu đã được tổ chức nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ nhằm bảo tồn, phát huy, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hoá dân tộc, điển hình như: “Sưu tầm, bảo tồn các lễ hội dân gian truyền thống của đồng bào các dân tộc ít người quanh khu vực Di sản Thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng”; “Sưu tầm vốn âm nhạc dân gian người Nguồn”; “Sưu tầm vốn văn học, nghệ thuật đồng bào Mày, Sách (thuộc dân tộc Chứt)”; “Nghiên cứu, định hướng bảo tồn Lễ hội Rằm tháng Ba - Minh Hóa”, phục dựng Lễ hội “Trỉa lúa” của đồng bào Bru - Vân Kiều thuộc xã Trường Sơn; “Xây dựng thiết chế văn hóa thông tin và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở mang tính đồng bộ”, “Phát huy và phát triển văn hóa các dân tộc ít người ở Quảng Bình”, “Bảo tồn và phát triển vốn văn hóa phi vật thể các dân tộc ít người ở Quảng Bình”, “Xây dựng gia đình văn hóa - làng văn hóa”...

Mặt khác, các sở, ngành liên quan đã thực hiện tốt chương trình phối hợp “Đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả hoạt động văn hoá thông tin trên các tuyến biên giới, bờ biển”, làm chuyển biến mạnh mẽ đời sống văn hóa ở địa bàn biên giới, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Các tổ, đội tuyên truyền văn hóa đã tổ chức hàng chục chuyến về công tác vùng sâu, vùng xa, tổ chức hàng trăm buổi văn nghệ phục vụ hàng nghìn lượt đồng bào. Ngoài việc tham gia có hiệu quả công tác xây dựng làng, bản văn hóa, các Đồn Biên phòng còn tích cực dạy học, xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học; vận động đồng bào định canh, định cư; sinh hoạt vệ sinh; làm tốt công tác chuyển giao trang thiết bị thông tin - văn hóa cho các xã đặc biệt khó khăn trong tỉnh nhằm xây dựng điểm sáng văn hóa vùng cao.

Ngoài ra, tỉnh Quảng Bình cũng đã cử các đoàn đại biểu cán bộ, nghệ nhân tham gia đầy đủ, có trách nhiệm và chất lượng các hoạt động “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức như “Ngày hội Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam” lần thứ nhất, sự kiện "Qua miền di sản Ca trù", “Ngày hội văn hóa - Thể thao và Du lịch các tỉnh có chung đường biên giới với nước bạn Lào"... để tạo điều kiện cho các dân tộc thiểu số được giao lưu, gặp gỡ, góp phần củng cố, tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; giới thiệu nét văn hóa độc đáo, đặc sắc của các dân tộc sinh sống trên địa bàn tỉnh.

Tuy nhiên, nhận thức của các cấp, các ngành về vị trí, vai trò của việc bảo tồn, phát triển văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số nhiều lúc, nhiều nơi còn chưa thật đầy đủ nên chưa tạo được những bước đột phá mang tính chiến lược, bền vững trong công tác bảo tồn và phát triển văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, tốc độ phát triển kinh tế, cộng với sự giao lưu văn hóa làm cho một số nét văn hóa truyền thống của các dân tộc bị biến đổi, mai một. Việc đưa văn hóa, văn nghệ đến phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số tuy đã có nhiều cố gắng nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu. Là tỉnh còn nghèo, ngân sách còn hạn chế nên việc tham gia các hoạt động trong “Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức nói chung, các tỉnh bạn trong khu vực tổ chức nói riêng của tỉnh Quảng Bình còn gặp rất nhiều khó khăn. Đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, dân tộc ở các địa phương có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống có trình độ không đồng đều, chưa được đào tạo sâu về chuyên môn, nhiều nơi còn yếu, chưa thực sự am hiểu về văn hóa, phong tục tập quán của các tộc người nên chưa đáp ứng được yêu cầu công tác văn hóa dân tộc trong tình hình mới.

Với mục tiêu giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm, niềm tự hào về việc giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc, góp phần củng cố, tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc vì một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong những năm tới, các sở, ban, ngành và địa phương tích cực tuyên truyền, quảng bá về giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc để khơi dậy lòng tự hào dân tộc; lan tỏa sâu rộng giá trị truyền thống văn hóa đặc sắc của đại gia đình các dân tộc Việt Nam; nâng cao ý thức trách nhiệm về việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Bên cạnh đó, các ngành, địa phương tăng cường đầu tư xây dựng đời sống văn hóa ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng miền núi, nông thôn, gắn kết nhiệm vụ phát triển văn hóa dân tộc với xây dựng nông thôn mới; xây dựng cơ chế chính sách đặc thù cho việc bảo tồn và nâng cao đời sống văn hóa cho vùng dân tộc thiểu số, trong đó chú ý chính sách, chế độ khuyến khích các nghệ nhân trao truyền di sản văn hóa, khuyến khích lớp trẻ tiếp thu di sản văn hóa của dân tộc; huy động các nguồn tài chính, nhất là khuyến khích xã hội hóa trong việc đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất; tu bổ, bảo tồn di tích và các hoạt động văn hóa, văn nghệ các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Ngoài ra, toàn tỉnh tập trung phát triển và nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, mô hình phòng, chống bạo lực gia đình, tuyên truyền giáo dục đạo đức lối sống, xây dựng môi trường lành mạnh, tạo tiền đề thuận lợi cho việc bảo tồn, phát triển văn hóa dân tộc thiểu số, đồng thời tích cực tham gia Ngày hội văn hóa các dân tộc toàn quốc để giao lưu, học hỏi kinh nghiệm bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc thiểu số, quảng bá nét đặc sắc, độc đáo của dân tộc thiểu số Quảng Bình.

Mai Anh